ګرانو هېوادوالو، د ايټاليا د جنوبي ساحلي ښار کروتون په اوبو کې د يوې بېړۍ د ډوبېدو وروستۍ وحشتناکه پېښه چې په ترڅ کې يې زموږ ګڼ شمېر هېوادوالو خپل خوږ ژوند له لاسه ورکړ، يو شمېر ټپيان په روغتونون کی بستري او پاتې نور د محلی په مرکزونو کې موقتاً استوگن شول. دغه حادثه أفغاني او نړیواله ټولنه ډیر متاثر کړی دی.
د ۱۴۰۱ کال د حوت په ۸ مه د دغه خبر له تر لاسه کېدو سره سم، په روم کې د افغانستان سفارت په کار پیل وکړ، لومړی یې د بهرنیو چارو وزارت او داخله وزارت له چارواکو سره ملاقات او د پېښې ځای ته د سفر لپاره په رسمي ډول د بیړنۍ غوښتنه وکړه.
متعاقباً په ایټالیا کې د مېشتو افغانانو له ټولنو، مدني فعالینو او د افغانستان له مېشتو افغانانو سره د سفارت په دفتر کې بېړنۍ ناسته تر سره شول (د دې غونډې د پایلو راپور د سفارت د وېبپاڼې له لارې په مخکني خبرتیاو کې خپور شوی).
د ډیپلوماتیکو اصولو په پام کې نیولو سره چې د کوربه هیواد د بهرنیو چارو وزارت څخه د سفیرانو او دیپلوماتیکو کارمندانو لپاره د سفر اجازې اخیستلو ته اړتیا لري، بالاخره د چهارشنبې په شپه د 1401 کال د اګست په 11 نیټه د ایټالیا د بهرنیو چارو او کورنیو وزارت د افغانستان اسلامی جمهوریت دغه هېواد د کورنیو چارو وزارت سره په همغږۍ د راتلونکې ورځې لپاره د سفارت د قونسلګرۍ برخې کارمندان، وکیل او مسوولین سفر او منلو ته چمتووالی اعلان کړ.
د پنجشنبې په ورځ د ۱۴۰۱ کال د کب د میاشتې په ۱۲ نیټه په روم-ایټالیا کې د افغانستان اسلامی جمهوریت سفیر جلالتماب خالد احمد زکریا، د سفارت د وکیل او د قونسلګرۍ د برخې له مسئول او ورسره مل پلاوي، چې یو شمیر أفغان تولنی رئیسان او ملګري هم په کې شامل وو، د ایتالیا کرتون ښار ته سفر وکړ.
سفير او د سفارت غړو له يو شمېر هغو افغانانو سره هم خبرې وکړې چې له نورو سيمو څخه د خپلو کورنيو د جسدونو د ترلاسه کولو لپاره راغلي وو او د دغې پېښې د قربانيانو روح ته يې د دعا او درناوي لپاره د پیښی ساحه کی د ګلونو ګېډۍ کېښودې. د دغه حادثی څخه د ژوندي پاتې شوې افغانانو د پوښتنو ته ځواب وویل شول او هغه هسی په اړه چې د ایټالوی حکومتي چارواکو او سفارت لخوا ترسره شوی حاضر افغانانو ته لازمو معلومات ورکړ شول.
وروسته، د أفغانستان اسلامی جمهوریت سفیر او د دغه پلاوي یو شمېر غړو په کروتون کی د ایټالیا د کورنیو چارو وزارت له لوړ رتبه استازې ماریا کارولینا ایپولیتو سره وکتل او اړین معلومات، لکه د کمیسیون لخوا د قربانیانو معلوماتي بانک جدول ورته وسپارل. د أفغانستان اسلامی جمهوریت سفیر در میرمن ایپولیتو خخه غوښتنه وکړه چې د قربانیانو د کورنیو غوښتنو ته دې جدي پام وشي او ځینې ابهامونه دې حل شي. په دې ناسته کې بل لوري ژمنه وکړه، چې په دې برخه کې به هر اړخیزه همکاري کوي او د دې پېښې وروستني رسمي احصایې په لاندی دول شریک شول:
- په کښتۍ کې شاوخوا 180 کسان وو؛
- ۶۷ جسدونه موندل شوي دي.
۳۲ جسدونه د قربانیانو د کورنیو د ژوندي پاتې غړو چې افغانان دي، پیژندل شوي.
- د قربانیانو د کورنۍ نږدې ټولو ژوندي پاتې غړو ایټالوي چارواکو ته اجازه ورکړې چې په ایټالیا کې د کروتون په هدیره او دې ښار ته نږدې نورو هدیرو کې ښخ شي؛
- ۵ افغانان د درملنې لپاره کرتون روغتون ته لېږدول شوي دي. او
- د کرتون د مهاجرت په مرکز کې ۷۲ افغانان ځای پر ځای شوي دي.
له غونډې وروسته سفیر او د پلاوي غړو د شهیدانو د جسدونو له ځای څخه د کیمرې ارډینټ (د ښخولو خونه) کرټون پالاسپورټ (سپورټ تالار) څخه لیدنه وکړه او د هغو افغانانو سره یې وکتل چې له لرې سیمو څخه د جسدونو اخیستو لپاره راغلي وو. د دوی د کورنۍ غړي. نوموړي د دوی اړتیاوې واورېدې او کورنیو ته یې د جسدونو د سپارلو د بهیر د چټکتیا په اړه خبرې وکړې. افغان سفیر د خبرو په پای کې د پلاوي درې غړو ته دنده وسپارله چې معلومات، اسناد راټول کړي او د افغانانو د اړتیاوو سره سم اجراات وکړي او د ایتالیا پولیسو له مسوولینو او د کورنیو چارو وزارت له استازي سره ثبت کړي. په کرټون کې هم د دې پېښې د څېړنې د بشپړېدو د وخت په اړه د معلوماتو د ترلاسه کولو غوښتنه وکړه، چې له دې سفارت څخه د مړینې د سند د صادرولو أساس بلل کیږی. په آخر کې پریکړه وشوه چې د دغه هیئت څو غړي به د څو ورځو لپاره کرتون ښار ته ولاړ شي او د افغانانو له اړتیاوو سره سم همکاری وکړي.
د کوویډ - 19 له امله رامینځته شوي محدودیتونو ته په پام سره په کروټون روغتون کی د ټپي افغانانو لیدو برنامه در موجود ایتالوی مسئولینو لخوا لغوه شول همدغه راز د کروټون CARA (د کورنۍ د ژوندي پاتې کیدو او نورو افغانانو لپاره د کډوالۍ مرکز) د افغان قربانیانو ژوندي پاتې شوي کسان سره لیدنه تر سره شول.
دغه راز د ايټاليا د خبريالانو د پرله پسې غوښتنو له مخې د دغه سفر په بېلابېلو پړاوونو کې د افغانستان سفير د دغې پېښې د څېړنو د چټکتيا، د پاتې جسدونو چی کورنۍ یې د پیسو ورکولو توان نلري د پېژندنې او د لېږد د څرنګوالي په اړه د معلوماتو ورکولو په موخه مرکې وکړې.
د ایټالیا له بیلابیلو څانګو او بنسټونو سره د تیرو ناستو په دوام، نن جمعه د ۱۳۹۶ لمریز کال د کب د میاشتې په ۱۴ نیټه د افغانستان سفیر او د دغه سفارت قونسلګري د ایټالیا د بهرنیو چارو له وزارت سره رسمي ناسته وکړه چی په دې کتنه کې د دغې پېښې د قربانیانو د کورنیو او ژوندي پاتې شویو کسانو پر اندېښنو خبرې وشوې، د دغې پېښې د څېړنې پیژندولو د بهیر د چټکتیا، د ژر تر ژره د مړینې د سند د صادرولو، د پاتې جسدونو د پېژندنې او مالي چارو په اړه او هغه کورنی چی د جسدونو لیږد لپاره مالی توان نلري، خبرې وکړې.
په پام کې ده چې راتلونکې اوونۍ د ایټالیا د کورنیو چارو وزارت او د سره صلیب او نورو غیردولتي موسسو له مسوولینو، افغان سوداګرو، پانګوالو او د هوايي شرکتونو له مسوولینو سره د هغو افغانانو د جسدونو د لېږد په موخه رسمي غونډه وشي چی کورنۍ د جسدونو لیږد لپاره مالی توان نلري.
د هغو عزیزانو چې په دې پېښه کې یې د کورنۍ غړي له لاسه ورکړي دي په دیر درنښت هیله کوو چې په اروپايي هېوادونو کې د افغانستان د جمهوريت د نورو سفارتونو څخه د مړینې د سند د صادرولو غوښتنه ونه کړي. د کوربه هیواد او نورو اروپایی هیوادونو د منل شویو نړیوالو قوانینو له مخې، د مړینې د سند له صادرولو دمخه د سیمې پولیسو او شاروالی راپور اړینه ده.
